Slachtoffer zijn en Angst voor Eigen Kracht als HSP-er

Wij hebben een merkwaardige verhouding met slachtofferschap. Aan de ene kant is het een label dat niemand wil. Maar aan de andere kant is het stiekem toch begerenswaardig. Het woord slachtoffer heeft twee kanten. De kant van de slacht, het lijden, de onverdiende ellende en alles wat daarbij komt en die van het offer: het lijden wordt je aangedaan, je kunt er zelf niets aan doen. Je bent onschuldig. Dat gaat zo ver, dat mensen soms de neiging hebben slachtoffers tot heiligen te bombarderen. Of te verwachten dat het heiligen zijn. (zijspoor, dat zien we bijvoorbeeld vluchtelingen, waar we de neiging hebben om mensen die we graag willen als ‘echte’ vluchtelingen te zien. Alsof onaardige, kortzichtige of misdadige mensen wel graag bommen op hun hoofd krijgen). 

Slachtoffer zijn is moeilijk los te laten

Wat ik in mijn praktijk zie, is dat veel hoogevoeligen die dubbele verhouding met slachtofferschap ook hebben. Aan de ene kant willen ze hun leven in de hand nemen, echt gaan staan en iets neerzetten. Aan de andere kant geloven ze dat er voor iemand als zij geen plek is hier en hebben ze geen idee hoe dat anders aan te pakken.  En menen ze dat een ander dat wel weet en kan. Veel van mijn cliënten zijn uit verbinding met zichzelf en hun eigen potentieel. En ze willen niets liever dan die connectie wel krijgen. Maar aan de andere kant zijn ze ook ontzettend bang en geloven ze er niet zo hard in dat het kan. Klinkt dat bekend? Dan is de vraag hoe je hiermee omgaat. 

Want de maatschappij is vaak ook lastig en moeilijk voor hooggevoeligen. Mensen zoals jij en ik vallen eerder uit in de rat race. Wij lopen eerder tegen onze grenzen aan en al dat leuk meedoen en al die verwachtingen van anderen zijn voor ons meestal helemaal niet fijn. 
Het lastigst is vaak dat het allemaal een grote knoop is van zichtbare en onzichtbare belemmeringen en onmogelijkheden. 

Ik heb in mijn praktijk al de nodige tere vogeltjes meegemaakt die van binnen een enorm reservoir aan kracht en levensenergie hadden. Maar daar waren ze totaal van afgesloten. En voor al die kracht zat vaak een immense angst. 

Angst voor eigen Kracht

En die angst had verschillende componenten. Ten eerste hadden ze zelf soms wel het gevoel over dat de kracht er was, ze hadden geen idee wat ze met die kracht aanmoesten. Dat gaf een gevoel van hulpeloosheid en onzekerheid en kwetsbaarheid. 
Ten tweede betekende die kracht accepteren dat ze het moesten opgeven om hulpeloos en afhankelijk van anderen te zijn. Geen slachtoffer meer. Dat was paradoxaal genoeg nou juist vaak een van hun grootste wensen. Maar omdat ze geen idee hadden over hoe hun kracht te gebruiken bracht dat dus juist een andere vorm van hulpeloosheid, waarvoor ze dachten dat geen ruimte was. 

Een ander draadje in de kluwen was vaak de verwarring tussen het zelf doen, het alleen doen en eenzaamheid. Hulpeloosheid kan voor mensen soms een belangrijke manier zijn om zich verbonden te voelen met anderen. Als iemand iets voor je doet, geeft die persoon om je. En hoe verbind je je dan las je het allemaal maar zelf op moet knappen? Angst voor eenzaamheid kan een belangrijke reden zijn om weg te blijven van je kracht. 
Ga er maar aanstaan. 

Een Kluwe van Angsten en Overtuigingen

Als je in je angst zit, ben je in contact met alles wat je te verliezen hebt als je uit je slachtoffer zijn stapt, en heb je geen idee wat je daadwerkelijk gaat winnen. Je angst voelt concreet. Want weet hoe eenzaamheid en hulpeloosheid voelen. Je weet hoe afschuwelijk het is om dat te zijn en hebt geen idee hoe het voelt om echt in je kracht te staan. Laat staan dat je op zo’n moment kunt geloven dat die stap wagen niet alleen je meer dan opweegt tegen de nadelen. Je hebt ook geen idee dat die nadelen helemaal niet zullen zijn waar je bang voor bent, dat er helemaal geen nadelen zijn. 

Het nare is, dat juist mensen die lijden op moeten letten met de balans te bewaren tussen leven met hun lijden en hun lijden leven. Mensen die hun slachtofferschap leven zijn zelden populair. Net zomin als mensen die hun hulpeloosheid uitdragen. En dat weten we. Juist als je je slachtoffer en hulpeloos voelt probeer je dat vaak op andere, ongezonde manieren te compenseren. Door er altijd te zijn voor anderen bijvoorbeeld. En dan geen nee te kunnen of durven zeggen. 

Maar omdat je dat niet vanuit kracht doet maar vanuit overlevingsdrang kun je daar ontzettend op leeg lopen. Als je vanuit je eigen kracht iemand helpt, kun je het je veroorloven om grenzen te stellen. Om aan jezelf te mogen denken. Om juist niet mee te gaan in de rat race, maar om je eigen tempo te bepalen. Dan kun je je veroorloven om te voelen waneer je tijd nodig hebt om weer op te laden, zonder dat je je schuldig hoeft te voelen. 

De Baten

Als je in goed contact met je kracht staat is verantwoordelijkheid nemen voor je eigen leven en je eigen proces veel gemakkelijker dan als je ervan afgesneden bent omdat je in je slachtoffer zijn zit. Omdat je je kracht kunt voelen – en dat voelt heel erg prettig – kun je erop vertrouwen dat je kracht er is. En dat je genoeg in huis hebt om de verantwoordelijkheid voor jezelf te kunnen dragen. Paradoxaal genoeg helpt dat ook enorm om verantwoordelijkheid voor anderen juist los te laten. Niet dat je daarmee onverschillig wordt. Maar je verhouding ten opzichte van verantwoordelijkheid verandert. Je kunt veel beter zien waar die van een ander ophoudt en die van jouw begint. Je kunt zien dat je keuzes kunt maken in waar je instapt en wat je juist laat gaan. 

Veel mensen denken dat kracht en hooggevoeligheid niet samengaan. Ze hebben het idee dat kracht ruw of hard moet zijn. Maar dat is niet waar. De krachtigste steen is een diamant. Je wordt niet minder hooggevoelig als je in je kracht gaat staan. Je wordt wel minder vatbaar voor de nadelen van hooggevoeligheid omdat je kracht je minder kwetsbaar maakt.