Als je puur geïnteresseerd bent in HSP kun je dit blog beter overslaan. Want het gaat daar niet over. Wel over de maatschappij, over mensen en over scheefgroei. Maar ik post het toch. Want ik vind de wereld scheef en dit hoort bij mijn bijdrage tot verandering.
Lang geleden las ik ergens, ik weet niet meer waar, het volgende: waarom op zich fatsoenlijke mensen toch heel nare dingen kunnen doen. Het ging niet over mensen in de problemen, mensen met schulden, mensen die in moeilijke of onmenselijke situaties zitten. Maar over mensen op hun werk. Het artikel legde uit, dat mensen op hun werk handelen met als doel het beste voor het bedrijf. Ook als wat het beste voor het bedrijf is schadelijk is voor een heleboel andere groepen. Maar aangezien rekening daarmee houden niet in het belang is van het bedrijf, doen ze dat niet. En omdat het in onze maatschappij algemeen geaanvaard zo te handelen, hebben ze over het algemeen geen last van hun geweten. Het beste voor het bedrijf is overigens gedefinieerd als: de grootste winst voor de aandeelhouders…
Ik heb dat artikel altijd onthouden, omdat ik het zo fascinerend vind. Want het gebeurt nog steeds volop. En niet alleen in het bedrijfsleven. Maar ook bij de overheid en in de publieke sector. Uit winstbelang maken mensen een fatsoenlijke zorgverzekering onmogelijk en onbetaalbaar, om een voorbeeld te noemen. Uit winstbelang proberen bedrijven om milieumaatregelen uit te stellen, of weg te krijgen. Een uitspraak “wat goed is voor het bedrijf is wat goed is voor de aandeelhouders,” is wat dat betreft veelzeggend. Als het goed is voor de aandeelhouders om de kosten terug te dringen werken we met een schil van laagbetaalde flexwerkers. Dat er daarmee een boel mensen zijn die nauwelijks inkomenszekerheid hebben en nauwelijks inkomen, is voor degenen die dergelijke beslissingen nemen niet belangrijk.
En zo is het veel vaker. Deze maatschappij bevordert gespletenheid. En een bepaalde vorm van blindheid. Iedereen kan invoelen dat mensen drie uur werk bieden, midden in de nacht, geen fatsoenlijk ondernemerschap is. Toch gebeurt het (Post NL). Iedereen kan aanvoelen dat winstmaximalisatie op zorgverzekeringen niet bijdraagt tot een fatsoenlijk sociaal stelsel. Toch gebeurt het. En zo gebeurt er veel meer. Omdat er iets fundamenteel scheef zit in hoe wij deze maatschappij gebouwd hebben.
Wat nodig is, is een mentaliteitsverandering. Niet, ikke, ikke, ikke. Maar ervaren dat we verbonden zijn. En dat verantwoordelijkheid verder gaat dan de drempel van de werkplek. Bedrijven, instanties en de overheid zijn geen op zich staande zaken. Net zo goed als mensen met elkaar verbonden zijn, zo zijn de samenwerkingsverbanden die wij geschapen hebben dat ook. Want uiteindelijk bestaan organisaties uit mensen. En zijn het niet de organisaties die beslissingen nemen. Maar de mensen die er werken. De invloed van die beslissingen is niet op iets abstracts als de maatschappij, maar rechtstreeks op het leven van andere mensen. Beslissingen van mensen kunnen levens van andere mensen verrijken, of verschralen.
Vroeger leefden we niet in een maatschappij, maar in een gemeenschap. Misschien zou het schelen als we ons realiseren dat wij in een heel grote gemeenschap leven. En dat een individueel organisatiebelang nooit op zichzelf kan staan, omdat iedereen die op wat voor manier dan ook deel is van die organisatie ook deel is van deze hele grote gemeenschap en naar haar toe verantwoording verschuldigd is. En niet naar die gemeenschap als abstractie, maar naar de mensen in die gemeenschap. Van persoon tot persoon.