Binnenkort is het weer goede voornemenstijd. Heel veel mensen maken goede voornemens en heel weinig mensen houden zich eraan. Wil jij graag een van de mensen zijn die wel succesvol veranderen in de praktijd gaat brengen? Of heb je al lang een streep gezet door goede voornemens met nieuwjaar omdat ze toch niet werken?
Bang om te veranderen
In beide gevallen heb ik goed nieuws voor je. Je kunt er zelf een hoop aan doen om je goede voornemens te laten slagen. Maar wat je als allereerste nodig hebt is begrijpen waarom veranderen zo lastig kan zijn. En dat is eigenlijk heel eenvoudig. Wij zijn bang.
Toen mijn kinderen jonger waren, keken ze graag naar Gordon Ramsey’s Kitchen rescues. Zij vonden vooral het vloeken en de puinhopen in de keukens leuk. Ik vond de mentaliteit van de eigenaars het meest interessant. Het waren allemaal restaurants die overduidelijk niet liepen. Met verouderde menu’s, en nauwelijks gasten. Maar die gasten waren vaak wel stamgasten, die net als de eigenaars gehecht waren aan het bekende. En daar kwam Gordon met zijn nieuwe menu en nieuwe uiterlijk ideeën.
Het bekende lijkt zo veilig
Je zag de schrik toeslaan. Te anders, te eng. Zo bang om die laatste paar gasten weg te jagen en met een lege zaak te zitten. Niet geloven dat ze ze er iets beters voor terug zouden krijgen. Laat staan iets substantieel beters. Dat merk ik met cliënten ook. Veranderen is eng. Het oude, het bekende, dat kun je navigeren. Daar kun je je in staande houden. Daarin heb je vertrouwen in jezelf dat je je redden kunt. Misschien slecht redden, maar slecht redden is ook er levend uitkomen.
En om dat er levend uitkomen, daarom draait het vaak. Veel oude patronen stammen uit je vroegste jeugd en zijn gecreëerd om te overleven. Natuurlijk was je over het algemeen niet letterlijk in levensgevaar. Maar je kinder-ik snapte dat niet. Miljoenen jaren evolutie en honderdduizenden jaren rondtrekken in familiegroepen waarin achtergelaten worden letterlijk je dood betekenden maken dat kinderen zich in allerlei kromme patronen wringen om maar te passen in het gezin waarin ze zitten.
Kinderen imiteren wat ze voorgeleefd krijgen
En dus gaan kinderen pleasen, stoppen ze zichzelf weg en bouwen ze muren om zich achter te verstoppen. Kortom, ze gaan doen wat ze voorgeleefd krijgen en geven daar hun eigen unieke draai aan om er maar voor te zorgen dat water ook gebeurt, papa of mama ze nooit letterlijk in de steek zullen laten.
En die patronen werken. Je bent er volwassen mee geworden. En je weet er het leven mee te navigeren. Misschien is het wel moeilijk, Kost het je heel veel energie en voel je dat het niet gezond is. Maar het gaat nog. En als je de weg van veranderen op gaat, heb je geen garanties. Sterker, veranderen betekent vaak dingen doen waarbij je kromme patronen op hol slaan: Nee, niet doen gevaarlijk! Zeker als het gaat om dingen als grenzen aangeven of voor jezelf opkomen. En achter sommige patronen zit de invloed van generaties. Al die voormoeders die een leven van zichzelf wegcijferen en opoffering geleid hebben. Al die voorvaders die hun lijven kapotgewerkt hebben. Geen idee hoe het anders aan te pakken, want het werkte. Het gezin overleefde. En overleven was genoeg.
Het triggeren van achterliggende patronen
Zelfs een simpele nieuwjaarsresolutie zoals ‘meer rekening met mezelf houden,’ triggert vaak die achterliggende patronen. Die je als je hoogsensitief bent extra diep verankerd hebt en extra erg voelt. En dan is het ineens niet meer zo vreemd dat je je er niet aan houdt. Dus als je goede voornemens maakt, weet dan dat de reden dat ze nog geen werkelijkheid zijn is omdat je ‘slechte’ gewoonten vaak verbonden zijn met oude overlevingsmechanismen. En dat de verandering die je zo graag wil, deze keihard kan triggeren. Dat is natuurlijk geen reden om die stappen niet te zetten. Juist andersom. Zet ze! Jij hebt de keuze om jezelf gevangen te houden in ongezonde overlevingsmechanismen of te zegggen: genoeg is genoeg. Ik ga leven!
